Ontwikkelscholen Mens & Maatschappij

Ontwikkelscholen hadden de taak om te reflecteren – als scholenteam en met de eigen leerlingen en hun ouders – op de tussenproducten van de ontwikkelteams. Daarnaast is elke ontwikkelschool aan de slag gegaan met haar eigen ontwikkeling binnen het leergebied, passend bij de eigen schoolvisie. Op deze wijze werden in het proces de landelijke ontwikkeling van de voorstellen van Curriculum.nu verbonden aan ontwikkelingen in de schoolpraktijk. Zie hieronder twee voorbeelden van het leergebied.

Maimonides opent de deuren naar de wereld

Het Maimonides in Amsterdam, een kleine school voor voortgezet onderwijs met een Joodse identiteit, stond 2 jaar geleden op een kruispunt hoe verder te gaan. Op zichzelf en naar binnen gericht, want dat is veilig. Maar het Maimonides vroeg zich af of het daarmee ook het onderwijs kan bieden aan de leerlingen dat ze voorstaat?

Maimonides opent de deuren naar de wereld

Maimonides opent de deuren naar de wereld

Het Maimonides in Amsterdam, een kleine school voor voortgezet onderwijs met een Joodse identiteit, stond 2 jaar geleden op een kruispunt hoe verder te gaan. Op zichzelf en naar binnen gericht want dat is veilig. Maar het Maimonides vroeg zich af of het daarmee ook het onderwijs kan bieden aan de leerlingen dat ze voorstaat?

Eerder voerde de school intern al de discussie over de visie van de school. Deze discussie monde uit in expliciete aandacht voor maatschappelijke vorming en persoonsvorming vanuit de Joodse identiteit. De school combineert dat met de kwalificerende functie van het onderwijs.

In de visie van het Maimonides staat dat de school deel uitmaakt van de samenleving en daarmee ook in de samenleving wil staan, daarmee stelt de school een nieuw uitgangspunt centraal: De wereld in school, wij de wereld in. Voor menig school zou dit een logische keus zijn, misschien wel vanzelfsprekend. Voor het Maimonides is dat echter niet zo. Het gaat immers om een school met een kleine specifieke groep leerlingen in een maatschappij die snel oordeelt. Met deze visie laat het Maimonides zien dat ook zij deel uitmaken van onze pluriforme maatschappij en zich niet terugtrekt achter de muren van de school. Voor leerjaar 1 worden vier modules voor het leergebied Mens & Maatschappij ontwikkeld die hieraan voldoen. Daarbij is eerst de vraag beantwoord ‘Wat mogen we?’

Aanpak: De wereld in de school de school de wereld in

Per module worden inhouden en vaardigheden gekoppeld aan de ontwikkeling van de Joodse identiteit. Er is één coördinerende docent aangesteld die samen met de docent van het leidende vak in de module deze module ontwikkelt. Elke module is bedoeld voor drie uur per week gedurende 10 weken. Per module zijn specifieke doelen vastgelegd (die een relatie hebben met de kerndoelen) evenals de beoogde eindproducten.

Curriculum.nu gaf het Maimodides de gelegenheid om als ontwikkelschool hiermee aan de slag te gaan. Een vol jaar hebben docenten gewerkt aan ‘De wereld in de school de school de wereld in’.

Opbrengst

Het Maimodides is erin geslaagd de vier modules op te leveren.

In module een draait het om toekomstbeeld van de Joodse gemeenschap. Het vak geschiedenis neemt het voortouw en het gebruik van bronnen staat centraal. Er is op de VU gesproken met een hoogleraar Joodse geschiedenis. Het geheel leidde tot een tentoonstelling in het Joods Historisch Museum.

In module twee staat de Joodse identiteit van de familie centraal. Aardrijkskunde is het leidende vak. Door schetskaarten wordt de migratiegeschiedenis van de familie van leerlingen in kaart gebracht. Leerlingen hebben meegedaan met een internationale filmwedstrijd door interviews met ouders en grootouders op te nemen, te bewerken en in te sturen wat resulteerde in een 2e prijs!

De derde lesmodule is een innovatietraject vanuit Techniek waarbij leerlingen bezig zijn met de verduurzaming van de school.

En in de vierde module hebben de leerlingen vanuit biologie ouderenhuis Beth Shalom bezocht. Ouder worden is het thema. Portretteren van de bewoners hoorde bij de opbrengst van deze module.

Daarnaast manifesteert het Maimonides zich op meerdere vlakken indachtig de visie. Zo is minister voor Onderwijs dhr. Slob op schoolbezoek geweest en treedt de school naar buiten bij onder andere het jaarlijkse VO-Congres.

Rector Iris Eshel benadrukt dat de leerlingen erg trots waren op hun resultaten en de school als geheel ook. Voorwaar een goede start!

Het Maimonides wil graag verder werken aan curriculumontwikkeling en daarmee de visie blijven uitdragen. Tevens is dit inspirerend voor leerlingen, docenten en ouders. De school zoekt nog naar manieren om dat te kunnen doen.

Aan de slag met het leerplan wereldoriëntatie po

Basisschool De Zandberg is ontwikkelschool po bij het leergebied Mens & Maatschappij in het kader van het project curriculum.nu. Deze primair onderwijsschool met bijna achthonderd leerlingen in Breda werkt met een schooleigen curriculum voor wereldoriëntatie.

Aan de slag met het leerplan wereldoriëntatie po

Aan de slag met het leerplan wereldoriëntatie po

Basisschool De Zandberg is ontwikkelschool po bij het leergebied Mens & Maatschappij in het kader van het project curriculum.nu. Deze primair onderwijsschool met bijna achthonderd leerlingen in Breda, werkt met een schooleigen curriculum voor wereldoriëntatie.

Aanleiding

Tot 2017 werkten de leerkrachten nog met methoden voor het zaakvak-onderwijs. Maar men wilde graag thematisch les gaan geven om die reden is er enkele jaren geëxperimenteerd met ‘het loslaten van methoden’ voor de wereldoriëntatie. Uiteindelijk heeft het team van De Zandberg, begin 2017, gekozen voor een fundamenteel andere aanpak van het onderwijs bij het leergebied wereldoriëntatie. De school besloot geen nieuwe bestaande methodiek (zoals: Vier-keer-wijzer, alles-in-één, IPC) aan te schaffen, omdat het team zich onvoldoende herkende in de wijze waarop de zaakvakken daarin in samenhang worden aangeboden. In plaats daarvan wilde het team een eigen aanpak uitwerken.

Aanpak

Het onderwijsontwikkelteam van De Zandberg gebruikte de aanbodsdoelen voor wereldoriëntatie van SLO als uitgangspunt voor de nieuwe aanpak. De insteek was om te komen tot een uitwerking in concrete thema’s en doelen, die de leerkrachten voldoende mogelijkheden geven om hun onderwijs naar eigen inzicht vorm te geven. Een belangrijk uitgangspunt hierbij was het combineren van kennisoverdracht met werkvormen en opdrachten waarbij kinderen zelf meer ruimte krijgen.

Het onderwijsontwikkelteam is vervolgens letterlijk gaan knippen en plakken: wat vinden we belangrijk, wat moet terugkomen in het schooleigencurriculum en hoe kan de vertaalslag naar de praktijk worden gemaakt? Het team heeft het schooljaar verdeeld in vijf periodes en zo uitgewerkt dat iedere jaargroep elke periode aan een ander thema gaat werken. Aan elk thema zijn concrete doelen gekoppeld, behorend bij alle vakken van wereldoriëntatie. Met de gekozen thematische aanpak wil het onderwijsontwikkelteam zorgen voor samenhang in het leerplan van wereldoriëntatie. Er werd gedurende het ontwikkelen veelvuldig met het hele schoolteam overlegd om te zorgen dat iedereen achter het nieuwe kader zou staan.

Vanaf het schooljaar 2017-2018 zijn de leerkrachten schoolbreed gestart met deze manier van werken. En ook in schoojaar 2018-2019 heeft het team thema’s geëvalueerd en uitgewerkt. Bij de start van een thema vinden er studiedagen plaats, waarbij de leerkrachten bij elkaar komen om het thema te bespreken en in grote lijnen in te vullen. Na afloop worden de ‘lessons learned’ vastgelegd en bij een eerstvolgende thema-uitwerking meegenomen.

Opbrengst

Deze nieuwe aanpak blijkt voor leerlingen op De Zandberg, een stuk motiverender te zijn. Zo merkt een leerling op: “Eerst was het veel moeten, nu mogen we vooral veel.” Ook het werkplezier bij de leerkrachten blijkt te zijn toegenomen. Zo ging de score vanuit het team op de vraag ‘Hoe tevreden ben je over de methoden en methodieken op school?’ van een 6 twee jaar geleden naar een 8 in 2019. “We halen meer uit de kinderen dan voorheen. “Gebruik maken van elkaars expertise is belangrijk.”, zegt een van de leerkrachten daarover. Een punt van aandacht voor de komende tijd is ‘het vinden van de juiste balans tussen kennisoverdracht en ruimte geven aan leerlingen’. Het team wil zich daarom op het gebied van formatief evalueren verder gaan ontwikkelen.

De school vindt dat de grote opdrachten en bouwsten van het ontwikkelteam Mens & Maatschappij van curriculum.nu passen binnen de uitwerking van De Zandberg. Daar is het team blij mee, want dit geeft hen het vertrouwen dat ze op de goede weg zitten. Men hoopt daarom dat de hiermee ingeslagen weg in nieuwe kerndoelen wordt vertaald en dat de nieuwe kerndoelen de vertaalslag naar een schooleigen curriculum vergemakkelijken én ook verbeteren. Pas dan heeft curriculum.nu volgens het team van De Zandberg meerwaarde.

Meer informatie: zie: www.doelgerichtontwikkelen.nl