Grote opdracht

Klik op een knop om de inhoud van een grote opdracht te zien. Ook kunt u dan de daarbij behorende bouwstenen bekijken om te zien hoe dit is uitgewerkt voor de verschillende fasen in het onderwijs.

Beleven van kunst

Naar de bouwstenen van deze grote opdracht

Relevantie

Alle leerlingen, niemand uitgesloten, verkennen en ontdekken hun culturele omgeving door het meemaken van en meedoen aan culturele en kunstzinnige activiteiten. Leerlingen ervaren professionele kunst in een levensechte context binnen en buiten school en vergroten daarmee hun culturele bagage. Elke ervaring nodigt uit tot interactie en kan door leerlingen vanuit verschillende perspectieven onderzocht, geanalyseerd of besproken worden.

De inhoud van de opdracht

Leerlingen onderzoeken hun culturele omgeving. Het samen ervaren van authentieke kunstzinnige en culturele activiteiten verbreedt de blik van leerlingen en zet aan tot een innerlijke dialoog. Het daagt uit tot interactie tussen leerlingen onderling of tussen leerlingen en makers en kan zich richten op de betekenis van bijvoorbeeld een object of een kunstwerk, de analyse van een muziekstuk of choreografie, de vormgeving van een theaterproductie. Het gesprek kan zich ook richten op theorie (stijl, genre, stroming, invalshoek), technieken en materialen. Leerlingen leren vertellen wat hen raakt, ontroert of boeit, geven hier hun eigen betekenis aan, leren een mening te vormen en ontwikkelen voorkeuren.

Hiervoor hebben leerlingen kennis nodig over de inhoud van de artistieke uitingen, over bijvoorbeeld de culturele context, over de aspecten van de vormgeving of de voorstelling, over het maakproces en over de technieken die gebruikt zijn.

Brede vaardigheden

  • Manieren van denken en handelen:
    • kritisch denken
  • Manieren van omgaan met anderen:
    • communiceren
    • samenwerken
    • sociale en culturele vaardigheden
  • Manieren van jezelf leren kennen:
    • oriëntatie op jezelf en je loopbaan

Uitwerking in kennis en vaardigheden (bouwstenen)

Titel van de bouwsteen Primair onderwijs Onderbouw VO Bovenbouw VO

Beleven van kunst

KC7.1 - Lees de hele bouwsteen

Deze bouwsteen hangt samen met:

KC7.1 - Beleven van kunst

Links naar samenhangende bouwstenen


Toelichting samenhang

De bouwsteen Beleven van kunst hangt samen met:

  • Burgerschap 4.1 Identiteit; 5.1 Diversiteit. Leerlingen ontdekken aspecten van hun identiteit en van mogelijke spanningen tussen die aspecten. Ze leren kunst te waarderen dan wel te beseffen wat de maatschappelijke waarde en functie van kunst is.
  • Burgerschap 11.7 Cognitieve empathie. Leerlingen leren het denken van mensen vanuit verschillende contexten te begrijpen en daarop te reflecteren. Ze leren kunst waarderen dan wel beseffen wat de maatschappelijke waarde en functie van kunst is.
  • Burgerschap 6.1 Solidariteit. Leerlingen onderzoeken vraagstukken over solidariteit en leren kunst waarderen dan wel te beseffen wat de maatschappelijke waarde en functie van kunst is.
  • Burgerschap 11.6 Affectieve empathie. Leerlingen verplaatsen zich in de situatie en de beleving van de ander en kunnen dat spiegelen aan zichzelf. Ze leren kunst waarderen dan wel beseffen wat de maatschappelijke waarde en functie van kunst is.
  • Moderne vreemde talen 2 Creatieve vormen van taal. Leerlingen kijken en luisteren naar creatieve vormen van taal en ontwikkelen kijk- en luisterplezier.
  • Mens & Maatschappij 6.2 Cultuur. Leerlingen leren over culturen en dat deze onderhevig zijn aan verandering dat past bij het beleven van kunst en cultuur in de authentieke context.
  • Mens & Maatschappij 9.3 Denken vanuit de ander. Leerlingen leren vaardigheden om een breder, completer en veelzijdiger beeld van ‘de ander’ te krijgen door het meemaken en meedoen aan culturele en kunstzinnige activiteiten.
  • Mens & Maatschappij 9.7 Denken in betekenis. Leerlingen leren betekenis aan de werkelijkheid te geven en leren betekenis geven aan de verbeelding van de werkelijkheid wanneer zij culturele en kunstzinnige activiteiten ervaren.

Leerlingen maken kennis met en leren deelnemen aan enkele culturele en kunstzinnige activiteiten. Ze delen ervaringen, leren de waarden en betekenissen hiervan bespreken en ontdekken voorkeuren.

KC7.1 - Beleven van kunst - Primair Onderwijs

Fase 1 (onderbouw primair onderwijs)

Inleiding

In onderbouw po maken leerlingen kennis met kunst en cultuur in een professionele context. Ze nemen deel aan culturele en kunstzinnige activiteiten binnen of buiten school. Ze leren bijvoorbeeld om met concentratie te luisteren naar muziek en ze maken kennis met de afspraken die gelden om als toeschouwer te kijken naar een voorstelling in een theater. Ze leren zich inleven en voelen wat ze zien of horen.

Kennis en vaardigheden

Leerlingen leren:

  • samen vertrouwd raken met deelname aan culturele en kunstzinnige activiteiten gespreid over disciplines, te denken valt bijvoorbeeld aan een bezoek aan een museum, muziek- en dansvoorstelling, theater, cultureel erfgoed;
  • dat het kijken en luisteren naar kunst en cultuur verschillende emoties oproept;
  • dat er meerdere culturele en kunstzinnige activiteiten in de omgeving bestaan;
  • bezoeken van en deelnemen aan verschillende culturele en kunstzinnige activiteiten, zich inleven, vragen stellen, verwonderen en reageren;
  • dat er afspraken gelden bij het bezoeken van en deelnemen aan culturele en kunstzinnige activiteiten;
  • over eigen ideeën en ervaringen vertellen en hun woordenschat vergroten.

Fase 2 (bovenbouw primair onderwijs)

Inleiding

In bovenbouw po verbreden leerlingen hun kijk op de culturele omgeving door kennis te maken met kunst en cultuur uit de hele wereld. Dat doen ze door het bezoeken of deelnemen aan culturele en kunstzinnige activiteiten. Leerlingen ervaren hoe het is om samen een activiteit te beleven of te bezoeken en delen hun ervaringen en ontdekken hun persoonlijke voorkeuren. Door in gesprek te gaan met makers, bedenkers en uitvoerders krijgen leerlingen inzicht in hun beweegredenen en motivatie. Leerlingen leren vanuit verschillende perspectieven betekenis te geven aan de ervaring.

Kennis en vaardigheden

Leerlingen leren:

  • samen vertrouwd raken met deelname aan culturele en kunstzinnige activiteiten gespreid over disciplines, te denken valt bijvoorbeeld aan bezoek museum, muziek- en dansvoorstelling, theater, cultureel erfgoed;
  • dat het kijken en luisteren naar kunst en cultuur verschillende emoties oproept, waarbij leerlingen zich inleven, vragen stellen, verwonderen en reageren;
  • in gesprek gaan met makers, bedenkers en uitvoerders over culturele en kunstzinnige uitingen (proces en product);
  • dat er afspraken gelden voor het bezoeken van en deelnemen aan culturele en kunstzinnige uitingen;
  • passende vaktaal gebruiken;
  • culturele en kunstzinnige ervaringen waarderen en persoonlijke voorkeuren ontdekken.

Leerlingen leren deelnemen aan verscheidene culturele en kunstzinnige activiteiten. Ze leren de waarden en betekenissen hiervan beargumenteerd te delen en ontdekken voorkeuren.

KC7.1 - Beleven van kunst - Onderbouw VO

Fase 3 (onderbouw voortgezet onderwijs)

Inleiding

In onderbouw vo verdiepen leerlingen hun kijk op de culturele omgeving en ontdekken hun persoonlijke voorkeuren. Ze participeren, analyseren en geven betekenis aan verschillende uitingen van kunst en cultuur buiten school en gaan hierover in gesprek met medeleerlingen, makers, bedenkers en uitvoerders. Ze werken vanuit een onderzoekende houding en leren vaktaal gebruiken. Leerlingen onderzoeken bijvoorbeeld hoe kunst hun stemming kan beïnvloeden of kan bijdragen aan welbevinden. Ze leren daarnaast wat de impact van kunst is op de samenleving.

Kennis en vaardigheden

Leerlingen leren:

  • samen deelnemen aan verschillende culturele en kunstzinnige activiteiten, te denken valt bijvoorbeeld aan het bezoek aan een museum, muziek- en dansvoorstelling, theater, cultureel erfgoed;
  • dat het kijken en luisteren naar kunst en cultuur verschillende emoties oproept;
  • nieuwe kunstzinnige en culturele activiteiten te onderzoeken en analyseren;
  • betekenis geven aan culturele en kunstzinnige ervaringen en daarbij de reacties van anderen betrekken, te denken valt aan reacties van makers, publiek, recensenten;
  • met behulp van vaktaal kunstzinnige ervaringen verwoorden, de ervaring waarderen en persoonlijke voorkeuren ontdekken.

In deze kolom vindt u aanbevelingen voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs per bouwsteen van het leergebied. Het ontwikkelteam doet ook algemene aanbevelingen, zie bovenaan deze pagina.

Het leergebied Kunst & Cultuur doet algemene aanbevelingen voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.

Algemene aanbevelingen

Algemene aanbevelingen bovenbouw voortgezet onderwijs (Kunst & Cultuur)

Naast ons voorstel voor de visie, grote opdrachten en bouwstenen hebben we gewerkt aan aanbevelingen voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.

De aanbevelingen beschrijven op welke wijze de grote opdrachten en bijbehorende bouwstenen uitgewerkt kunnen worden in eindtermen voor vo bovenbouw. Wij hebben op generiek niveau aanbevelingen gemaakt. Dit is geen uitputtende lijst, maar beperkt zich tot de meest belangrijke punten, die meegenomen worden bij de actualisering van eindtermen voor vmbo, havo en vwo.

Na de alinea met de ontwerpcriteria voor de aanbevelingen volgen de generieke aanbevelingen.

Ontwerpcriteria aanbevelingen

  1. De aanbevelingen bouwen voort op de visie, grote opdrachten en bouwstenen van po en vo onderbouw en maken inzichtelijk hoe deze uitgewerkt kunnen worden in eindtermen voor vo bovenbouw.
  2. De aanbevelingen richten zich op het kerncurriculum in de bovenbouw, dat wil zeggen op de kern van de verplichte en gekozen vakken per leergebied.
  3. De aanbevelingen voor de leergebieden zijn gericht op (clusters van) vakken.
  4. De aanbevelingen bevatten, indien nodig, uitspraken over verschillen tussen sectoren. Aandachtspunt daarbij is zowel de verticale doorstroming (vmbo-mbo, havo-hbo, vo-wo) als ook de horizontale doorstroming van vmbo naar havo, en van havo naar vwo.
  5. De aanbevelingen zijn gebaseerd op de uitgangspunten van Curriculum.nu (balans in de drie hoofddoelen, doorlopende leerlijn, samenhang, beperken tot de kern).

Generieke aanbevelingen voor de bovenbouw

  1. Zorg dat de ontwikkeling van het artistiek-creatief vermogen van de leerling wordt voortgezet in de bovenbouw en verken in hoeverre dit in de examenprogramma's vmbo, havo en vwo gekoppeld kan worden aan bijvoorbeeld een artistieke onderzoeksbenadering.
    Toelichting
    De ontwikkeling van het artistiek-creatief vermogen is de kern van het leergebied Kunst & Cultuur en zou vanuit de onderbouw moeten worden doorgevoerd in de bovenbouw.
    Leerlingen komen in aanraking met een breed scala aan onderzoeksvaardigheden die voor kunst en cultuur relevant en specifiek zijn (creatieve denkstrategieën).
  2. Streef ernaar dat de zogenaamde onderlegger bestaande uit 'maken en betekenis geven' en 'meemaken en betekenis geven', wordt voortgezet in de bovenbouw en gespecificeerd worden in de examenprogramma's van de verschillende sectoren.
    Toelichting
    Hierdoor sluit het curriculum van het leergebied Kunst & Cultuur aan op de bovenbouw van vmbo, havo en vwo en helpt het de doorlopende leerlijn te verstevigen.
  3. Behoud het recent vernieuwde interdisciplinaire vak CKV (2016) voor alle leerlingen in havo en vwo.
    Toelichting
    De inhoud van het examenprogramma ckv havo/vwo en de daar beschreven vier domeinen sluiten aan bij de opbrengsten van het ontwikkelteam Kunst & Cultuur.
  4. Onderzoek in hoeverre kunstvakken inclusief CKV binnen vmbo kunnen aansluiten op het vernieuwde programma CKV havo/vwo  (inclusief een beoordeling met een eindcijfer dat meeweegt in het combinatiecijfer).
    Toelichting
    Dit versterkt de doorlopende leerlijn vanuit vmbo naar havo en vwo.
  5. Onderzoek binnen alle sectoren verschillende vormen en mogelijkheden van examinering waarbij meer balans is tussen het praktijk- en theoriedeel in de examens van de verschillende kunstvakken. Inventariseer of er bijvoorbeeld mogelijkheden zijn voor praktijkexamens muziek, dans en theater of andere kunstdisciplines naast de twee bestaande CPE's voor beeldende vakken (beeldende vorming vmbo, Tehatex vwo).
    Toelichting
    Conform de opbrengsten van het ontwikkelteam Kunst & Cultuur dienen 'maken en betekenis geven' en 'meemaken en betekenis geven' beiden even zwaar mee te wegen in het eindcijfer voor de kunstvakken. Dit doet zowel recht aan beide aspecten van de kunstvakken (praktijk en theorie) als aan de leerling die voor beide onderdelen op SE als CE getoetst wordt. Bijvoorbeeld: door te werken met een CPE inclusief een set bijbehorende beoordelingscriteria en de inzet van een tweede corrector, is het mogelijk om de kwaliteit van het desbetreffende kunstvak te waarborgen. De community van docenten/professionals nemen (als critical friends) samen verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het leergebied Kunst & Cultuur.
  6. Versterk de urgentie van mondiale thema's en actuele thema's binnen Kunst & Cultuur in de examenprogramma's van de kunstvakken. Onderzoek of deze thema’s uitgangspunt kunnen zijn voor de centrale praktijk- en theorie-examens.
    Toelichting
    Het agenderen van deze thema's maakt duidelijk dat het leergebied Kunst & Cultuur bij uitstek een plaats is waar leerlingen dergelijke thema's op een discipline-eigen manier leren doorgronden en vertalen in kunst. Tevens zorgt dit voor een verdere borging van deze thema's in de examenprogramma's en draagt bij aan samenhang tussen de verschillende leergebieden.
  7. Onderzoek de mogelijkheden voor eindtermen met betrekking tot de interdisciplinaire kunstpraktijk.
    Toelichting
    Hierdoor wordt de aansluiting op interdisciplinaire stages, de vervolgopleidingen en eventuele beroepspraktijk vergroot en sluit het aan bij de actuele ontwikkelingen binnen de internationale kunstwereld.
  8. Onderzoek in hoeverre het leergebied Kunst & Cultuur weer een verplicht onderdeel kan worden in het C&M-profiel.
    Toelichting
    Binnen het C&M-profiel havo/vwo is de eerdere verplichting losgelaten om een kunstvak als keuze-examenvak op te nemen. Echter, kunst is een wezenlijk onderdeel van cultuur (zie: visie Leergebied Kunst & Cultuur) en daarom zou een kunstvak als keuze-examenvak niet mogen ontbreken in het C&M profiel. Daarnaast biedt het leergebied Kunst & Cultuur een wezenlijke bijdrage aan de kwalificatie, socialisatie en persoonlijke ontwikkeling van iedere leerling.
  9. Onderzoek of er mogelijkheden zijn om voor de monodisciplinaire kunstexamenvakken één examenprogrammastructuur te ontwikkelen dat binnen alle sectoren (vmbo, havo, vwo) voor alle kunstvakken geldt.
    Toelichting
    Eén examenprogrammastructuur zal de doorlopende leerlijn vanuit primair onderwijs naar de verschillende sectoren in het VO bevorderen.
    Momenteel is er bijvoorbeeld bij havo en vwo sprake van meerdere varianten examenprogramma's voor een en dezelfde kunstdiscipline. Bijvoorbeeld Muziek (zogenoemde variant 'oude stijl') en kunst(muziek) in combinatie met kunst(algemeen), de zogenoemde 'nieuwe stijl' vakken.
    Daarnaast worden niet alle varianten aangeboden op alle scholen of binnen verschillende sectoren op een school. Dit heeft nadelig effect op de doorstroom binnen de kunstvakken. Overweeg daarbij ook om nieuwe varianten te onderzoeken. Denk bijvoorbeeld aan een variant met vooral kunst- en cultuurgeschiedenis, een soort kunst (algemeen) zonder dat leerlingen een verplichte kunstvak volgen. Een andere mogelijkheid is bijvoorbeeld de variant waarbij de theorie uit het praktijkdeel van de bestaande kunstvakken kunst (dans) of kunst (drama) ook centraal geëxamineerd wordt.
  10. Verken of de discipline film als zelfstandig keuze-examenvak gepositioneerd kan worden.
    Toelichting
    Film wordt als (bewegend) beeld en multimediale middelen expliciet genoemd in de verschillende grote opdrachten en bouwstenen van het leergebied Kunst & Cultuur. Film is een zelfstandige discipline en verdient daarmee een zelfstandige positie als keuze examenvak.
  11. Verken op welke wijze nieuwe media, fotografie en/of andere interdisciplinaire kunstdisciplines versterkt kunnen worden in het SE-deel examenprogramma's.
    Toelichting
    Het leergebied Kunst & Cultuur is breder dan de kunstdisciplines die nu in de regel als schoolvak worden aangeboden (beeldende vorming, muziek, dans, drama).
  12. Verbreed het examenprogramma kunst (drama) naar ‘theater’ en pas de naamgeving aan
    Toelichting
    De noemer 'theater' wordt gehanteerd bij desbetreffende vervolgstudies en/of het beroepenveld en is daarom al overgenomen in de visie, grote opdrachten en bouwstenen van het ontwikkelteam Kunst & Cultuur.
  13. Formuleer de eindtermen voor alle examenprogramma's vmbo, havo en vwo vanuit een inclusief perspectief waarbij ruimte is voor de culturele identiteit van alle leerlingen.
    Toelichting
    In een cultureel diverse samenleving is het van belang dat leerlingen elkaar leren kennen en elkaars cultuur leren kennen. Binnen het leergebied Kunst & Cultuur moeten alle leerlingen zich kunnen herkennen.
  14. Specificeer eindtermen met betrekking tot oriëntatie op vervolgstudie of beroepsmogelijkheden op het brede terrein van kunst en cultuur en/of werkvelden waar inzicht in de kunstpraktijk en kunsttheorie van belang is.
    Toelichting
    Dit geeft leerlingen inzicht in het brede scala aan vervolgstudies en werkvelden.

Op de hoogte blijven?

Meld je nu aan en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en het laatste nieuws rondom het landelijk curriculum.