Grote opdracht

Klik op een knop om de inhoud van een grote opdracht te zien. Ook kunt u dan de daarbij behorende bouwstenen bekijken om te zien hoe dit is uitgewerkt voor de verschillende fasen in het onderwijs.

Functies van kunst

Naar de bouwstenen van deze grote opdracht

Relevantie

In onze complexe wereld tonen kunstenaars met hun werk eigen ervaringen, gevoelens, gedachten en ideeën over onder meer maatschappelijke onderwerpen en mondiale thema’s. Kunst kan verwonderen, amuseren, informeren, confronteren, schuren of verstillen. Kunst is een 'spiegel van de wereld' doordat kunst en cultuur in relatie en interactie met de samenleving ontstaat en betekenis krijgt. Kunst kan bijvoorbeeld een expressieve, rituele, historische, symbolische, esthetische of ethische functie hebben. Kunst kan een nieuw licht werpen op vertrouwde zaken en inzicht geven in het onbekende.

Inhoud van de opdracht

Door de functies, doelen en bedoelingen van artistieke uitingen te onderzoeken, te bevragen en analyseren krijgen leerlingen inzicht in functies van kunst en leren zich daartoe te verhouden. Kunst roept reacties op. Leerlingen kunnen door dialoog over en met het kunstwerk en de makers tot nieuwe perspectieven of (kritische) inzichten komen.

Door met elkaar en/of makers in gesprek te gaan komen leerlingen tot nieuwe opvattingen of inzichten over kunstwerken, composities of voorstellingen waarin makers hun ervaringen en verhalen presenteren. Leerlingen ontdekken dat er verschillende interpretaties naast elkaar kunnen bestaan en ontdekken wat kunst en erfgoed in de kunstzinnige context kan betekenen. Kunst brengt leerlingen in contact met andere visies op de wereld en de functies (rollen) die kunst wereldwijd kan hebben.

Brede vaardigheden

  • Manieren van denken en handelen:
    • kritisch denken
  • Manieren van omgaan met anderen:
    • communiceren
    • sociale en culturele vaardigheden
  • Manieren van jezelf leren kennen:
    • oriëntatie op jezelf en je loopbaan

Uitwerking in kennis en vaardigheden (bouwstenen)

Titel van de bouwsteen Primair onderwijs Onderbouw VO Bovenbouw VO

Functies van kunst

KC6.1 - Lees de hele bouwsteen

Deze bouwsteen hangt samen met:

KC6.1 - Functies van kunst

Links naar samenhangende bouwstenen


Toelichting samenhang

De bouwsteen Functies van kunst hangt samen met:

  • Mens & Maatschappij 6.1 Mensbeeld en identiteit. Leerlingen leren dat identiteiten en beeldvorming daarover (door tijd en plaats) kunnen veranderen binnen de context van de functie van kunst.
  • Mens & Maatschappij 6.2 Cultuur. Leerlingen leren over culturen en dat deze onderhevig zijn aan verandering, dat past bij leren over functies van kunst.
  • Mens & Maatschappij 9.7 Denken in betekenis. Leerlingen leren betekenis aan de werkelijkheid te geven en leren betekenis te geven aan de verbeelding van de werkelijkheid, wanneer zij leren over de functies van kunst.

Leerlingen leren vanuit verschillende perspectieven naar kunst te kijken en luisteren en daar eenvoudige vragen over te stellen. Ze maken kennis met enkele functies van kunst en leren deze waarderen.

KC6.1 - Functies van kunst - Primair Onderwijs

Fase 1 (onderbouw primair onderwijs)

Inleiding

In de onderbouw van po maken leerlingen kennis met verschillende functies van artistieke uitingen. Ze leren te kijken en luisteren en eenvoudige vragen te stellen bij wat ze zien of horen. Leerlingen kunnen vertellen wat hen raakt, ontroert of boeit en ontwikkelen voorkeuren. Ze ontdekken wat kunst en cultuur kunnen betekenen en ontdekken dat hierover verschillende meningen naast elkaar bestaan.

Kennis en vaardigheden

Leerlingen leren:

  • dat artistieke en culturele uitingen verschillende functies kunnen hebben;
  • kennismaken met verschillende functies van artistieke en culturele uitingen, te denken valt aan expressieve, rituele of symbolische functie;
  • eenvoudige vragen stellen over de verschillende functies van artistieke en culturele uitingen;
  • verbanden leggen tussen wat ze zien, horen, voelen, weten en vertellen;
  • een eigen mening geven over de betekenis van uitingen van kunst en cultuur en luisteren naar meningen van anderen.

Fase 2 (bovenbouw primair onderwijs)

Inleiding

In de bovenbouw van po verbreden leerlingen hun kennis over de functies van artistieke uitingen. Ze worden zich bewust van de functies en ontdekken wat makers willen laten zien of horen.

Door het gesprek met elkaar komen leerlingen samen tot nieuwe inzichten. Ze leren over de vorm, de vormgeving of de voorstelling waarmee makers hun ervaringen, gevoelens, gedachten en ideeën  uitdrukken. Ze kunnen vertellen wat hen raakt, ontroert of boeit van kunst en cultuur, leren hierover een mening te vormen en ontwikkelen voorkeuren. Leerlingen komen door kunst en cultuur in contact met verschillende manieren en uitingsvormen om naar de wereld te kijken. Ze ontdekken dat meningen over kunst en cultuur variëren en leren zich hiertoe te verhouden.

Kennis en vaardigheden

Leerlingen leren:

  • vertrouwd raken met verschillende functies van kunst;
  • kennis maken met verschillende functies van kunst en cultuur te denken valt aan de expressieve, rituele, (cultuur)historische, symbolische, economische of esthetische functie;
  • vragen stellen over de verschillende functies van artistieke en culturele uitingen;
  • de bedoeling van de maker(s) vergelijken met de eigen mening over het (kunst) werk of de voorstelling;
  • betekenisvolle verbanden leggen tussen wat ze zien, horen, voelen, weten en vertellen;
  • met gebruik van eenvoudige vaktaal een mening geven over de functies of betekenis van artistieke en culturele uitingen en luisteren naar meningen van anderen.

Leerlingen leren vanuit verschillende perspectieven kunst te onderzoeken en bevragen. Ze leren een onderbouwde mening te geven over de betekenis en functie van kunst en daarbij vaktaal gebruiken.

KC6.1 - Functies van kunst - Onderbouw VO

Fase 3 (onderbouw voortgezet onderwijs)

Inleiding

In de onderbouw van vo verdiepen leerlingen hun kennis over de verschillende functies van artistieke uitingen. Leerlingen leren vanuit een mondiaal perspectief om samen te kijken naar (bewegende) beelden of te luisteren naar muziek. Door functies en doelen van artistieke uitingen en cultuur (filosofisch) te bevragen, analyseren en bespreken krijgen leerlingen inzicht in de betekenis van kunst.  Ze leren hun eigen oordelen (tijdelijk) op te schorten en zijn nieuwsgierig naar de meningen en opvattingen van anderen. Ze worden gestimuleerd om andere posities in te nemen en zich te verplaatsen in andere zienswijzen. Leerlingen leren zo hun eigen mening of oordeel vormen, herzien, nuanceren en onderbouwen.

Kennis en vaardigheden

Leerlingen leren:

  • verschillende functies van uitingen van kunst en cultuur (filosofisch) bevragen vanuit verschillende perspectieven, te denken valt aan de expressieve, rituele, symbolische of esthetische, economische en ethische functie;
  • de betekenis en functie van artistieke en culturele uitingen onderzoeken en daarbij de bedoeling van de maker(s) en de mening van toeschouwers betrekken, te denken valt aan recensenten, opiniemakers en conservatoren;
  • betekenisvolle verbanden leggen tussen wat ze zien, horen, voelen, weten en vertellen;
  • met gebruik van vaktaal een onderbouwde mening geven over de betekenis en functie van kunstzinnige en culturele uitingen.

In deze kolom vindt u aanbevelingen voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs per bouwsteen van het leergebied. Het ontwikkelteam doet ook algemene aanbevelingen, zie bovenaan deze pagina.

Het leergebied Kunst & Cultuur doet algemene aanbevelingen voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.

Algemene aanbevelingen

Algemene aanbevelingen bovenbouw voortgezet onderwijs (Kunst & Cultuur)

Naast ons voorstel voor de visie, grote opdrachten en bouwstenen hebben we gewerkt aan aanbevelingen voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.

De aanbevelingen beschrijven op welke wijze de grote opdrachten en bijbehorende bouwstenen uitgewerkt kunnen worden in eindtermen voor vo bovenbouw. Wij hebben op generiek niveau aanbevelingen gemaakt. Dit is geen uitputtende lijst, maar beperkt zich tot de meest belangrijke punten, die meegenomen worden bij de actualisering van eindtermen voor vmbo, havo en vwo.

Na de alinea met de ontwerpcriteria voor de aanbevelingen volgen de generieke aanbevelingen.

Ontwerpcriteria aanbevelingen

  1. De aanbevelingen bouwen voort op de visie, grote opdrachten en bouwstenen van po en vo onderbouw en maken inzichtelijk hoe deze uitgewerkt kunnen worden in eindtermen voor vo bovenbouw.
  2. De aanbevelingen richten zich op het kerncurriculum in de bovenbouw, dat wil zeggen op de kern van de verplichte en gekozen vakken per leergebied.
  3. De aanbevelingen voor de leergebieden zijn gericht op (clusters van) vakken.
  4. De aanbevelingen bevatten, indien nodig, uitspraken over verschillen tussen sectoren. Aandachtspunt daarbij is zowel de verticale doorstroming (vmbo-mbo, havo-hbo, vo-wo) als ook de horizontale doorstroming van vmbo naar havo, en van havo naar vwo.
  5. De aanbevelingen zijn gebaseerd op de uitgangspunten van Curriculum.nu (balans in de drie hoofddoelen, doorlopende leerlijn, samenhang, beperken tot de kern).

Generieke aanbevelingen voor de bovenbouw

  1. Zorg dat de ontwikkeling van het artistiek-creatief vermogen van de leerling wordt voortgezet in de bovenbouw en verken in hoeverre dit in de examenprogramma's vmbo, havo en vwo gekoppeld kan worden aan bijvoorbeeld een artistieke onderzoeksbenadering.
    Toelichting
    De ontwikkeling van het artistiek-creatief vermogen is de kern van het leergebied Kunst & Cultuur en zou vanuit de onderbouw moeten worden doorgevoerd in de bovenbouw.
    Leerlingen komen in aanraking met een breed scala aan onderzoeksvaardigheden die voor kunst en cultuur relevant en specifiek zijn (creatieve denkstrategieën).
  2. Streef ernaar dat de zogenaamde onderlegger bestaande uit 'maken en betekenis geven' en 'meemaken en betekenis geven', wordt voortgezet in de bovenbouw en gespecificeerd worden in de examenprogramma's van de verschillende sectoren.
    Toelichting
    Hierdoor sluit het curriculum van het leergebied Kunst & Cultuur aan op de bovenbouw van vmbo, havo en vwo en helpt het de doorlopende leerlijn te verstevigen.
  3. Behoud het recent vernieuwde interdisciplinaire vak CKV (2016) voor alle leerlingen in havo en vwo.
    Toelichting
    De inhoud van het examenprogramma ckv havo/vwo en de daar beschreven vier domeinen sluiten aan bij de opbrengsten van het ontwikkelteam Kunst & Cultuur.
  4. Onderzoek in hoeverre kunstvakken inclusief CKV binnen vmbo kunnen aansluiten op het vernieuwde programma CKV havo/vwo  (inclusief een beoordeling met een eindcijfer dat meeweegt in het combinatiecijfer).
    Toelichting
    Dit versterkt de doorlopende leerlijn vanuit vmbo naar havo en vwo.
  5. Onderzoek binnen alle sectoren verschillende vormen en mogelijkheden van examinering waarbij meer balans is tussen het praktijk- en theoriedeel in de examens van de verschillende kunstvakken. Inventariseer of er bijvoorbeeld mogelijkheden zijn voor praktijkexamens muziek, dans en theater of andere kunstdisciplines naast de twee bestaande CPE's voor beeldende vakken (beeldende vorming vmbo, Tehatex vwo).
    Toelichting
    Conform de opbrengsten van het ontwikkelteam Kunst & Cultuur dienen 'maken en betekenis geven' en 'meemaken en betekenis geven' beiden even zwaar mee te wegen in het eindcijfer voor de kunstvakken. Dit doet zowel recht aan beide aspecten van de kunstvakken (praktijk en theorie) als aan de leerling die voor beide onderdelen op SE als CE getoetst wordt. Bijvoorbeeld: door te werken met een CPE inclusief een set bijbehorende beoordelingscriteria en de inzet van een tweede corrector, is het mogelijk om de kwaliteit van het desbetreffende kunstvak te waarborgen. De community van docenten/professionals nemen (als critical friends) samen verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het leergebied Kunst & Cultuur.
  6. Versterk de urgentie van mondiale thema's en actuele thema's binnen Kunst & Cultuur in de examenprogramma's van de kunstvakken. Onderzoek of deze thema’s uitgangspunt kunnen zijn voor de centrale praktijk- en theorie-examens.
    Toelichting
    Het agenderen van deze thema's maakt duidelijk dat het leergebied Kunst & Cultuur bij uitstek een plaats is waar leerlingen dergelijke thema's op een discipline-eigen manier leren doorgronden en vertalen in kunst. Tevens zorgt dit voor een verdere borging van deze thema's in de examenprogramma's en draagt bij aan samenhang tussen de verschillende leergebieden.
  7. Onderzoek de mogelijkheden voor eindtermen met betrekking tot de interdisciplinaire kunstpraktijk.
    Toelichting
    Hierdoor wordt de aansluiting op interdisciplinaire stages, de vervolgopleidingen en eventuele beroepspraktijk vergroot en sluit het aan bij de actuele ontwikkelingen binnen de internationale kunstwereld.
  8. Onderzoek in hoeverre het leergebied Kunst & Cultuur weer een verplicht onderdeel kan worden in het C&M-profiel.
    Toelichting
    Binnen het C&M-profiel havo/vwo is de eerdere verplichting losgelaten om een kunstvak als keuze-examenvak op te nemen. Echter, kunst is een wezenlijk onderdeel van cultuur (zie: visie Leergebied Kunst & Cultuur) en daarom zou een kunstvak als keuze-examenvak niet mogen ontbreken in het C&M profiel. Daarnaast biedt het leergebied Kunst & Cultuur een wezenlijke bijdrage aan de kwalificatie, socialisatie en persoonlijke ontwikkeling van iedere leerling.
  9. Onderzoek of er mogelijkheden zijn om voor de monodisciplinaire kunstexamenvakken één examenprogrammastructuur te ontwikkelen dat binnen alle sectoren (vmbo, havo, vwo) voor alle kunstvakken geldt.
    Toelichting
    Eén examenprogrammastructuur zal de doorlopende leerlijn vanuit primair onderwijs naar de verschillende sectoren in het VO bevorderen.
    Momenteel is er bijvoorbeeld bij havo en vwo sprake van meerdere varianten examenprogramma's voor een en dezelfde kunstdiscipline. Bijvoorbeeld Muziek (zogenoemde variant 'oude stijl') en kunst(muziek) in combinatie met kunst(algemeen), de zogenoemde 'nieuwe stijl' vakken.
    Daarnaast worden niet alle varianten aangeboden op alle scholen of binnen verschillende sectoren op een school. Dit heeft nadelig effect op de doorstroom binnen de kunstvakken. Overweeg daarbij ook om nieuwe varianten te onderzoeken. Denk bijvoorbeeld aan een variant met vooral kunst- en cultuurgeschiedenis, een soort kunst (algemeen) zonder dat leerlingen een verplichte kunstvak volgen. Een andere mogelijkheid is bijvoorbeeld de variant waarbij de theorie uit het praktijkdeel van de bestaande kunstvakken kunst (dans) of kunst (drama) ook centraal geëxamineerd wordt.
  10. Verken of de discipline film als zelfstandig keuze-examenvak gepositioneerd kan worden.
    Toelichting
    Film wordt als (bewegend) beeld en multimediale middelen expliciet genoemd in de verschillende grote opdrachten en bouwstenen van het leergebied Kunst & Cultuur. Film is een zelfstandige discipline en verdient daarmee een zelfstandige positie als keuze examenvak.
  11. Verken op welke wijze nieuwe media, fotografie en/of andere interdisciplinaire kunstdisciplines versterkt kunnen worden in het SE-deel examenprogramma's.
    Toelichting
    Het leergebied Kunst & Cultuur is breder dan de kunstdisciplines die nu in de regel als schoolvak worden aangeboden (beeldende vorming, muziek, dans, drama).
  12. Verbreed het examenprogramma kunst (drama) naar ‘theater’ en pas de naamgeving aan
    Toelichting
    De noemer 'theater' wordt gehanteerd bij desbetreffende vervolgstudies en/of het beroepenveld en is daarom al overgenomen in de visie, grote opdrachten en bouwstenen van het ontwikkelteam Kunst & Cultuur.
  13. Formuleer de eindtermen voor alle examenprogramma's vmbo, havo en vwo vanuit een inclusief perspectief waarbij ruimte is voor de culturele identiteit van alle leerlingen.
    Toelichting
    In een cultureel diverse samenleving is het van belang dat leerlingen elkaar leren kennen en elkaars cultuur leren kennen. Binnen het leergebied Kunst & Cultuur moeten alle leerlingen zich kunnen herkennen.
  14. Specificeer eindtermen met betrekking tot oriëntatie op vervolgstudie of beroepsmogelijkheden op het brede terrein van kunst en cultuur en/of werkvelden waar inzicht in de kunstpraktijk en kunsttheorie van belang is.
    Toelichting
    Dit geeft leerlingen inzicht in het brede scala aan vervolgstudies en werkvelden.

Op de hoogte blijven?

Meld je nu aan en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en het laatste nieuws rondom het landelijk curriculum.