Ontwikkelscholen Engels/MVT

Ontwikkelscholen hadden de taak om te reflecteren – als scholenteam en met de eigen leerlingen en hun ouders – op de tussenproducten van de ontwikkelteams. Daarnaast is elke ontwikkelschool aan de slag gegaan met haar eigen ontwikkeling binnen het leergebied, passend bij de eigen schoolvisie. Op deze wijze werden in het proces de landelijke ontwikkeling van de voorstellen van Curriculum.nu verbonden aan ontwikkelingen in de schoolpraktijk. Zie hieronder twee voorbeelden van het leergebied.

Het curriculum Duits en Engels aantrekkelijker maken

Het Kempenhorst College in Oirschot is een vmbo-school die met de TOPm route een Theoretische leerweg OP maat aanbiedt. Leerlingen die zich aanmelden voor TOPm hebben vanaf leerjaar drie de keuze uit twee programma’s: één dat hen specifiek voorbereidt op doorstroom naar het mbo (met onder andere leren binnen en buiten de school en speciale projecten voor alle sectoren) en één dat hen specifiek voorbereidt op doorstroom naar het havo (met bijvoorbeeld extra aandacht voor wiskunde op havoniveau en Management en Organisatie).

Het curriculum Duits en Engels aantrekkelijker maken

Het curriculum Duits en Engels aantrekkelijker maken

Het Kempenhorst College in Oirschot is een vmbo-school die met de TOPm route een Theoretische leerweg OP maat aanbiedt. Leerlingen die zich aanmelden voor TOPm hebben vanaf leerjaar drie de keuze uit twee programma’s: één dat hen specifiek voorbereidt op doorstroom naar het mbo (met onder andere leren binnen en buiten de school en speciale projecten voor alle sectoren) en één dat hen specifiek voorbereidt op doorstroom naar het havo (met bijvoorbeeld extra aandacht voor wiskunde op havoniveau en Management en Organisatie).

Met deze leerweg speelt de school in op de behoefte van leerlingen, ouders, basisscholen, het vervolgonderwijs en het bedrijfsleven om beter aan te sluiten op wat leerlingen nodig hebben om goed door te stromen naar het vervolgonderwijs.

Een aantrekkelijk curriculum voor Duits en Engels

Het moderne vreemdetalenteam van het Kempenhorst College wil het curriculum Duits en Engels binnen het vmbo-TOPm aantrekkelijker maken. De vaksectie heeft zichzelf hiertoe drie doelen gesteld:

  1. Meer recht doen aan verschillen
  2. Zingeven aan leren
  3. Aansluiten op de toekomst van leerlingen

De vaksectie wil gezamenlijk onderzoeken of werken met leerdoelen hieraan kan bijdragen. Op basis daarvan willen ze leermaterialen selecteren/ontwikkelen, waarmee ze meer gedifferentieerd kunnen werken. Zo kunnen de docenten hun leerlingen op verschillende niveaus bedienen op weg naar verschillend vervolgonderwijs. Ook wil de vaksectie de vraag beantwoorden hoe ze binnen het TOPm traject kunnen meebewegen met de nieuwe profielen van de beroepsgerichte vakken (samenhang) voor de toekomstige mbo-leerling en hoe ze kunnen toewerken naar het havo voor de toekomstige havoleerling.

Aanpak taaltaken mvt op maat

Vier docenten Engels en Duits nemen het voortouw. De overige talendocenten van de vaksectie moderne vreemde talen, die geen ontwikkeltijd hebben zijn betrokken en positief. Ze zeggen: “kom maar op, maak er wat moois van”. De vaksectie deelt dezelfde visie op talenleren, en daardoor hebben ze geen last van steeds terugkerende gesprekken over taalverwerving die vaak plaatsvinden als een team zich niet op één lijn bevindt. Ze zijn het ook allemaal eens dat ze willen werken met leerdoelen en taaltaken, gebaseerd op het Europees Referentie Kader (ERK). Het management geeft bovendien ruimte voor een geleidelijke aanpak. Dit is nodig omdat de ontwikkeldocenten aangeven dat ze zich niet bekwaam genoeg voelen om het hele talencurriculum in een keer aan te pakken.  Ze realiseren zich dat dat om een andere didactische aanpak vraagt dan dat ze gewend zijn en willen zichzelf ruimte geven om nieuwe dingen te leren en uit te proberen. Zo kunnen ze gebaseerd op eigen ervaringen en nieuwe kennis bewuste keuzes over het leerplan maken. Het team besluit zich eerst te richten op de vaardigheid schrijven die sinds kort niet meer centraal geëxamineerd wordt. Dit betekent echter niet dat de andere vaardigheden niet aan bod komen in het taalleerproces. De ontwikkeldocenten zoeken juist samenhang en verbinding. Je kunt bijvoorbeeld voordat je iets schrijft, iets lezen of luisteren waar je op reageert. Maar je kunt ook iets schrijven, en er vervolgens een gesprekje over voeren. De docenten ontwikkelen taaltaken voor schrijfvaardigheid op verschillende ERK-niveaus en in verschillende contexten, zodat de leerlingen kunnen kiezen. Wanneer het team de taaltaken uitprobeert met hun leerlingen, merken ze dat hun leerlingen gemotiveerder zijn. Dat zorgt ervoor dat het talenteam met wat meer vertrouwen door ontwikkelt. Wat het proces helpt is dat zij bereid zijn zich kwetsbaar op te stellen en te veranderen.

Schrijfvaardigheidsportfolio

Door een proactieve houding hebben deze vier docenten gaandeweg het jaar een leerlijn schrijven uitgezet vanaf klas 1 tot aan het examenjaar. Er ligt inmiddels een schrijfvaardigheidportfolio klaar dat als schoolexamen wordt ingezet om ervaring mee op te doen. Met dit portfolio werken leerlingen aan realistische taken die hen motiveren en hebben leerlingen keuzemogelijkheden. Ze mogen niet alleen zelf schrijfopdrachten kiezen die passen bij hun interesse, waarmee ze hun toetsmatrijs vullen, ze mogen ook als ze dat willen op een hoger niveau schrijfvaardigheid afsluiten. Hiermee wordt meer ruimte voor verschillen mogelijk gemaakt en meer maatwerk zichtbaar.

Dit team laat zien dat je met een gedeelde visie en de bereidheid om samen te leren, je daadwerkelijk je onderwijs kunt veranderen. De ontwikkeldocenten stellen zich open op en als er twijfel is, wordt dat gelijk gedeeld en pakken ze het samen op. Het ontwikkelen van taaltaken vinden ze nog steeds moeilijk, maar niet onmogelijk en het gaat steeds beter. Het is een hele omschakeling van meer begeleide gesprekjes en schrijftaken naar taaltaken die authentiek en open zijn. Dit vinden leerlingen zinvol om te leren en ze kunnen zich er ook iets bij voorstellen. Maar inmiddels letten de ontwikkeldocenten onbewust op de kenmerken van een goede taaltaak:

  • realistische taak;
  • in een zo authentiek mogelijke context;
  • die leidt tot een concreet resultaat of product;
  • waarbij er sprake is van een open situatie;
  • waarin de leerlingen zo zelfstandig mogelijk functioneren in de doeltaal.

Zie hier enkele voorbeelden:

Met plezier Engels leren voor de toekomst

Engels speelt in Hoek van Holland een belangrijke rol in zowel het dagelijkse leven als in het bedrijfsleven. De directe ferry’s met routes naar diverse steden in Engeland en de informatieborden (ook in het Engels) in de stad, zijn daar een voorbeeld van. Voor de leerkrachten van de Van Rijckevorsel basisschool is de belangrijkste curriculumvraag: ‘Hoe richten we het onderwijs zo in dat alle leerlingen tot het leren van Engels komen en er plezier aan beleven?’

Met plezier Engels leren voor de toekomst

Met plezier Engels leren voor de toekomst

Engels speelt in Hoek van Holland een belangrijke rol in zowel het dagelijkse leven als in het bedrijfsleven. De directe ferry’s met routes naar diverse steden in Engeland en de informatieborden (ook in het Engels) in de stad, zijn daar een voorbeeld van. Voor de leerkrachten van de Van Rijckevorsel basisschool is de belangrijkste curriculumvraag: 'Hoe richten we het onderwijs zo in dat alle leerlingen tot het leren van Engels komen en er plezier aan beleven?'

De leerlingen leren vanaf groep 1 zich communicatief te uiten in het Engels, onmiskenbaar dé internationale taal in de omgeving van deze school.

Kwaliteitsimpuls voor Engels

Leerkrachten van de Van Rijckevorsel basisschool willen dat hun leerlingen goed beslagen ten ijs instromen in de tweetalige variant in het voortgezet onderwijs. De school heeft een 'Early Bird' kwaliteitskeurmerk op de gevel hangen, dat betekent dat ze een erkende vroeg vreemdetalenonderwijs school zijn. Maar de laatste jaren is er onvoldoende geïnvesteerd om de daarin bepaalde kwaliteit waar te maken. Daar wil de school verandering in brengen.

Aanpak van Engels met een LeerOntwikkelTeam

Een LeerOntwikkelTeam van drie leerkrachten uit de onder-, midden- en bovenbouw gaat samen met een coördinator aan de slag. De coördinator is de stuwende kracht en monitort de ingezette ontwikkeling. De verschillende ontwikkelingen, zoals visieontwikkeling, methodekeuze, doorlopende leerlijn, het ontwerpen van additionele leeractiviteiten deels in samenhang met het leergebied Kunst & Cultuur, staan samen met een planning in een stappenplan.

Op basis van de visie van het ontwikkelteam Engels/MVT van Curriculum.nu heeft het LeerOntwikkelTeam in 2018 hun visie herzien. Daarmee hebben ze een kijkwijzer gemaakt voor het kiezen van een methode.

Ook ontwikkelt het team leeractiviteiten die passen bij actuele thema's en/of onderwerpen van het leergebied Kunst en Cultuur, waarmee ze onafhankelijk van de methode kunnen werken. Zo is gewerkt aan leeractiviteiten die leerlingen uitnodigen in het Engels te praten bij Kunst & Cultuur om zo hun Engelse woordenschat uit te breiden.

Het afgelopen jaar zijn door het LeerOntwikkelTeam nieuwe leeractiviteiten ontworpen en uitgeprobeerd om de doorlopende leerlijn vorm te geven. Als basis voor die leerlijn gebruiken ze de bouwstenen van het ontwikkelteam Engels/MVT van Curriculum.nu in combinatie met de doelen van 'leerplan in beeld' van SLO.

Het team is ook aan de slag gegaan met trainingen om de 'eigen' taalvaardigheid Engels te verbeteren en door deelname aan workshops hebben ze hun didactische vaardigheden versterkt. Ze passen hun nieuwverworven kennis en inzichten toe door activiteiten te organiseren voor de onder-, midden- en bovenbouw op basis van de afgesproken ontwerpprincipes. Het gaat om zaken als het bieden van keuzes, het uitlokken van mondeling taalgebruik in het Engels en daar plezier aan beleven.

Engels staat weer op de kaart

Er is door het team een methode Engels gekozen, op basis van de herziene visie, die ruimte biedt om daarnaast aan methode onafhankelijke leeractiviteiten zoals meer spreekactiviteiten of activiteiten in combinatie met Kunst & Cultuur te werken.

Voor conclusies over verbetering van de kwaliteit van het Engels van leerlingen is het nog te vroeg.

Er is een flow in de school ontstaan: Engels is overal en de leerlingen werken er met plezier aan. In de centrale hal staat een kast met Engelse lees-luisterboekjes, cd's met kinderliedjes en prentenboeken  en extra lesmateriaal zoals flash cards. Alle leerlingen en leerkrachten kunnen daarvan gebruikmaken. De leerkrachten die hebben gewerkt aan hun eigen taalvaardigheid Engels zijn enthousiaster over het geven van Engels aan jonge kinderen.