Schoolpraktijken Bewegen & Sport

Ontwikkelscholen hadden de taak om te reflecteren – als scholenteam en met de eigen leerlingen en hun ouders – op de tussenproducten van de ontwikkelteams. Daarnaast is elke ontwikkelschool aan de slag gegaan met haar eigen ontwikkeling binnen het leergebied, passend bij de eigen schoolvisie. Op deze wijze werden in het proces de landelijke ontwikkeling van de voorstellen van Curriculum.nu verbonden aan ontwikkelingen in de schoolpraktijk. Zie hieronder twee voorbeelden van het leergebied.

Peercoaching in het bewegingsonderwijs van vo-leerlingen aan po-leerlingen

Het Henrik Pierson College, een vo- school met een streekfunctie en Dr. Lammerts van Buerenschool, een po-school, beide in Zetten, werkten afgelopen schooljaar binnen Curriculum.nu intensief samen aan het bewegingsonderwijs. Leerlingen van de sportprofielen in 3 en 4 vmbo (met name LO2-leerlingen) hebben geassisteerd bij de lessen bewegingsonderwijs van de basisschool.

Peercoaching in het bewegingsonderwijs van vo-leerlingen aan po-leerlingen

Peercoaching in het bewegingsonderwijs van vo-leerlingen aan po-leerlingen

Het Henrik Pierson College, een vo- school met een streekfunctie en Dr. Lammerts van Buerenschool, een po-school, beide in Zetten, werkten afgelopen schooljaar binnen Curriculum.nu intensief samen aan het bewegingsonderwijs. Leerlingen van de sportprofielen in 3 en 4 vmbo (met name LO2-leerlingen) hebben geassisteerd bij de lessen bewegingsonderwijs van de basisschool.

Leren leidinggeven

Het Henrik Pierson College in Zetten profileert zich al enige jaren met sportprofielen. Een onderdeel van het sportprogramma is leren leidinggeven in sportsituaties. Hiervoor zocht de school realistische contexten. Een docent bewegingsonderwijs zag een mogelijkheid om zijn vo-leerlingen in te zetten bij de lessen bewegingsonderwijs op de Dr. Lammerts van Buerenschool. Deze basisschool zag een kans om het bewegingsonderwijs te verbeteren, doordat de groepsleerkracht nu assistentie krijgt bij het gymles geven in gedifferentieerde groepjes.

De Dr. Lammerts van Buerenschool wil op een vergelijkbare wijze aan de slag met peercoaching door leerlingen van groep zeven of acht de kleuters te laten ondersteunen bij het buitenspelen.

Samenwerking tussen het Henrik Pierson College en de Dr. Lammerts van Buerenschool

De leerlingen van de sportprofielen geven onder leiding van de vakdocent van het Henrik Pierson College of van een bevoegde groepsleerkracht van de Dr. Lammerts van Buerenschool alle lessen bewegingsonderwijs op de basisschool. Vier vmbo-leerlingen geven steeds samen een les: één vmbo-leerling heeft de algemene leiding en de andere drie voeren een bewegingsactiviteit uit met een groepje po-leerlingen. Die aanpak past goed bij de trend om leerlingen meer verantwoordelijkheid te geven bij het vormgeven van het onderwijs.

De sectie bewegingsonderwijs van het Henrik Pierson College plande en ontwierp de gymlessen op de basisschool. Deze lessen zijn uitgewerkt in leskaarten. De leskaarten vormen de basis waarmee de vo-leerlingen de gymzaal inrichten en de activiteiten begeleiden. De vo-leerlingen worden vooraf goed voorbereid op hun taak.

Alle zes de po-groepen gaan op dinsdagmiddag naar twee grote sporthallen en krijgen daar drie verschillende gymlessen. Een groep van ongeveer 12 vo-leerlingen is gedurende het gehele jaar verantwoordelijk voor het begeleiden van de lessen van één klas.

De sectie bewegingsonderwijs van het Henrik Pierson College past het programma jaarlijks aan op basis van een evaluatie en houdt rekening met de leidinggevende competenties van de vo-leerlingen en de beweegcompetenties van de po-leerlingen.

Een kwaliteitsimpuls

De leerlingen van de sportprofielen zijn enthousiast, het is een eer en een uitdaging om een leidinggevende rol te hebben. Ze voelen zich verantwoordelijk voor het verloop van de gymlessen. Zij leren en ervaren zo wat leidinggeven in beweegsituaties inhoud en durven elkaar aan te spreken als er iets mis dreigt te gaan.

Voor de meeste basisschoolleerlingen zijn de gymlessen een feest omdat ze de hele middag gym krijgen en er een breder aanbod is van uitdagende activiteiten dan in de lessen van de groepsleerkrachten.

De samenwerking tussen de scholen zorgt ervoor dat de overgang van po naar vo beter verloopt, omdat de bewegingsonderwijsprogramma's op elkaar aansluiten. Een ander groot winstpunt is dat de po-kinderen bij de start van het vo al bekend zijn met het schoolgebouw en met een aantal docenten en leerlingen. Ze gaan daardoor met meer vertrouwen naar de nieuwe vo-school.

Voor beide scholen is deze werkwijze een kwaliteitsimpuls voor het programma: voor de basisschool voor het programma bewegingsonderwijs en voor de vo-school voor het programma van de sportprofielen.

Doordat de groepsleerkracht van de Dr. Lammerts van Buerenschool met zwangerschapsverlof ging, is peercoaching door bovenbouw-leerlingen van de basisschool aan de kleuters nog niet gestart.

De komende jaren gaan de scholen aan de slag met differentiatie en het bieden van maatwerk-ondersteuning samen met een veilig pedagogisch klimaat. Ook gaan ze onderzoeken of er een basisschoolmethode is die dit kan ondersteunen.

Digitale planning bewegingsonderwijs Vakgroep Almere

De vakgroep Almere bestaat uit 40 vakleerkrachten die bewegingsonderwijs verzorgen op alle openbare scholen in Almere. De vakgroep heeft een gemeenschappelijke visie op de motorische doelen en gebruikt een zelf ontwikkeld digitaal leerlingvolgsysteem (Volg-mij). De vakleerkrachten maken voor hun school een eigen lessenplan en willen dit door deel te nemen aan Curriculum.nu digitaliseren zodat het eenvoudiger bij te stellen is en ze de inhoud kunnen uitwisselen met andere vakleerkrachten.

Digitale planning bewegingsonderwijs Vakgroep Almere

Digitale planning bewegingsonderwijs Vakgroep Almere

De vakgroep Almere bestaat uit 40 vakleerkrachten die bewegingsonderwijs verzorgen op alle openbare scholen in Almere. De vakgroep heeft een gemeenschappelijke visie op de motorische doelen en gebruikt een zelf ontwikkeld digitaal leerlingvolgsysteem (Volg-mij). De vakleerkrachten maken voor hun school een eigen lessenplan en willen dit door deel te nemen aan Curriculum.nu digitaliseren zodat het eenvoudiger bij te stellen is en ze de inhoud kunnen uitwisselen met andere vakleerkrachten.

Behoefte aan overzicht en eenvoudig plannen

De vakleerkrachten maken geen gebruik van gestandaardiseerde methoden, omdat de specifieke werkcontexten te veel afwijken van de standaard. Bovendien willen de vakleerkrachten bewegingsactiviteiten op maat geven op basis van de evaluatie van de vorige lessen. Hiervoor houdt de vakleerkracht nauwkeurig bij wat hij in de les anders doet dan volgens de lesvoorbereiding. De vakgroep Almere wil een digitaal lesplanningssysteem (Plan-mij) ontwikkelen om ervoor te zorgen dat elke vakleerkracht op een makkelijke, overzichtelijke en eigen wijze een planning kan maken voor zijn eigen school. Als wens stellen de leerkrachten dat de planning per les en per activiteit makkelijk veranderbaar zijn.

Het ontwikkelen van een digitaal planningssysteem

Het digitale planningssysteem is ontwikkeld door een kleine werkgroep. Deze groep heeft hun ideeën tijdens algemene vakgroep-bijeenkomsten afgestemd op de wensen van de andere collega’s. De planning is niet alleen gericht op de twaalf bekende leerlijnen van het bewegingsonderwijs, maar biedt ook ruimte voor nieuwe leerlijnen of trendactiviteiten die passend zijn voor de specifieke schoolcontext. Op verzoek van de andere collega’s is in het systeem een optie opgenomen om ook sociale doelen te plannen. Bijvoorbeeld bij het leren klaarzetten van arrangementen of het leren vangen bij een moeilijke sprong of het leren coachen van elkaar. Het systematiseren van alle items die in de planning wenselijk zijn, is een pittige opgave die voorafging aan het overleg met een softwarebedrijf.

Afstemming van de inhoudelijke wensen met de digitale mogelijkheden is een apart project en kost veel tijd. De vakgroep is nu in overleg met het softwarebedrijf over de realisering van het planningssysteem.

Eenvoudigere uitwisseling tussen de vakleerkrachten

Naast de inhoudelijke uitwerking van het planningssysteem is de belangrijkste leerwinst voor de vakgroep Almere het gesprek tussen de vakleerkrachten onderling over de breedte van het aanbod. Daarbij hebben de vakleerkrachten zich gerealiseerd dat de planning ook betrekking heeft op de sociale doelen. Op een basisschool is het voeren van een inhoudelijk gesprek over het bewegingsonderwijs voor een vakleerkracht lastig, omdat er vaak geen vakcollega’s zijn. Het gezamenlijk ontwikkelen van het planningssysteem zorgt ervoor dat de vakleerkrachten van de vakgroep Almere met elkaar in ontwikkeling blijven.

De meerwaarde van het digitale systeem is dat vakcollega’s makkelijker ideeën met elkaar kunnen uitwisselen over het verbeteren van het bewegingsonderwijs. Het planningssysteem zorgt er ook voor dat als een vakleerkracht nieuw is op een school hij direct een goed overzicht heeft van wat zijn voorganger heeft gedaan en hij kan makkelijker aansluiten bij de manier van werken die de kinderen gewend zijn. De vakleerkrachten verwachten door een betere planning het aanbod in de lessen bewegingsonderwijs beter af te kunnen stemmen op de vorige les.

Het digitale planningssysteem zal in de loop van 2020 klaar zijn en de vakgroep Almere zal het presenteren op een landelijke studiedag bewegingsonderwijs.

De vakgroep Almere gaat hierna de planning van het bewegingsonderwijs beter afstemmen op het voortgezet onderwijs. Om hier een begin mee te maken is een studiedag georganiseerd voor vo- en po-scholen in Almere.