Terug naar alle uitwerkingen van Mens & Maatschappij

Bouwsteen: MM09.5 - Denken in oorzaken en gevolgen

Verschijnselen, ontwikkelingen en vraagstukken hebben veelal meerdere oorzaken en kunnen meerdere gevolgen hebben. Binnen het leergebied Mens & Maatschappij gaat het zelden om eenduidige of noodzakelijke verbanden (‘als dit, dan altijd dat’). Ook toeval, omstandigheden en de motieven van individuen en organisaties spelen een rol en hebben bedoelde en onbedoelde gevolgen. Wanneer we onderscheid maken in een korte- en lange termijn, of kijken op een ander schaalniveau, komen andere oorzaken en gevolgen in beeld.

Fase 1 (onderbouw primair onderwijs)

Leerlingen leren om eenvoudige gebeurtenissen te beschrijven aan de hand van oorzaken en gevolgen. Ze leren dat er een verband is tussen oorzaak en gevolg.

Kennis en/of vaardigheden

Leerlingen leren

  • zich af te vragen wat de oorzaak van een gebeurtenis is;
  • verbanden te leggen tussen waarneembare gevolgen en oorzaken;
  • hoe mensen invloed kunnen hebben op oorzaken en gevolgen en dat gebeurtenissen gevolgen kunnen hebben voor hun directe omgeving.

Fase 2 (bovenbouw primair onderwijs)

Leerlingen leren dat verschijnselen, ontwikkelingen en vraagstukken veelal meerdere oorzaken hebben en meerdere bedoelde of onbedoelde gevolgen kunnen hebben.

Kennis en/of vaardigheden

Leerlingen leren

  • hoe een gebeurtenis meerdere oorzaken en meerdere gevolgen kan hebben;
  • dat oorzaken en gevolgen van verschillend belang kunnen zijn;
  • hoe handelingen van mensen ook onbedoelde gevolgen (kunnen) hebben;
  • dat er gevolgen zijn op korte termijn en op lange termijn.

Fase 3 (onderbouw voortgezet onderwijs)

Leerlingen leren hoe je oorzaken en gevolgen van verschijnselen, ontwikkelingen, problemen en vraagstukken kunt beschrijven, verklaren en voorspellen.

Kennis en/of vaardigheden

Leerlingen leren

  • hoe ze verschillende soorten oorzaken en gevolgen kunnen onderscheiden (zoals ‘hoe zien de economische gevolgen van deze gebeurtenis eruit?’);
  • hoe oorzaken en gevolgen verschillend van aard kunnen zijn: aanleiding, directe oorzaak, diepere oorzaak, enzovoorts;
  • hoe ze verschillende oorzaken en verschillende gevolgen kunnen wegen (zoals ‘wat was de belangrijkste oorzaak?’);
  • hoe beslissingen van mensen, organisaties en instituties bedoelde en onbedoelde gevolgen kunnen hebben (zoals ‘wat kan een gevolg zijn van een wet op…?’; ‘hoe heeft deze ontwikkeling ervoor gezorgd dat bedrijven die keuzes maakten?’) en dat elk gevolg zelf weer een oorzaak kan zijn;
  • in te schatten of gebeurtenissen daadwerkelijk plaats zullen vinden op basis van de waarschijnlijkheid van het optreden van verschillende oorzaken.

Onderdeel van Grote Opdracht(en)

Samenhangende bouwstenen

Op de hoogte blijven?

Meld je nu aan en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en het laatste nieuws rondom het landelijk curriculum.