Terug naar alle uitwerkingen van Mens & Natuur

Bouwsteen: MN07.2 - Leefomgeving en biodiversiteit

De bouwsteen ‘leefomgeving en biodiversiteit’ gaat over het (over)leven van organismen in relatie tot hun leefomgeving. Om de relatie tussen leefomgeving en biodiversiteit te zien, is het belangrijk dat leerlingen kennis hebben over landschappen en de interactie tussen verschillende (soorten) organismen. Kennis over evolutie helpt leerlingen om te zien hoe populaties in interactie met de leefomgeving geleidelijk veranderen en hoe dit uiteindelijk kan leiden tot verandering van soorten.

Fase 1 (onderbouw primair onderwijs)

Inleiding

In de onderbouw van het po ervaren de leerlingen in wat voor soort landschap zij leven en verwonderen zij zich over hoe planten en dieren bouwplannen hebben die passen bij hun leefomgeving.

Kennis en/of vaardigheden

Leerlingen leren:

(Landschappen)

  • over de diversiteit aan organismen in verschillende landschappen.
  • over kenmerken van landschappen in hun directe omgeving (te denken valt aan bodemsoort (zand, ijs, grond) en begroeiing).

(Evolutie)

  • over hoe planten en dieren bouwplannen hebben die passen bij hun leefomgeving (te denken valt aan zwemvliezen voor het leven in water, wateropslag in cactus).

(Interactie in ecosystemen)

  • over communicatie tussen soortgenoten via signalen (te denken valt aan spraak bij mensen, een kat die geursporen achterlaat).
  • over voedselrelaties die bestaan tussen verschillende planten- en diersoorten in hun eigen omgeving (te denken valt aan een koe die gras eet of een lieveheersbeestje die bladluizen eet).

Fase 2 (bovenbouw primair onderwijs)

Inleiding

In de bovenbouw van het po ontdekken leerlingen hoe organismen aangepast zijn aan diverse landschappen en verwonderen zij zich over de verandering van het leven tijdens de geschiedenis van de aarde.

Kennis en/of vaardigheden

Leerlingen leren:

(Landschappen)

  • over de diversiteit aan leefplekken voor planten en dieren (te denken valt aan het maken van nesten door vogels in bomen of op de bodem, de aanwezigheid van planten in de nabijheid van de zee).
  • over de kenmerken van verschillende landschapstypen in Nederland (te denken valt aan duinlandschap en bos).

(Evolutie)

  • over de samenhang tussen de kenmerken van soorten en het overleven in hun leefomgeving.
  • over verandering en uitsterven van soorten als gevolg van veranderingen in hun leefomgeving (te denken valt aan ontbossing en grote uitstervingsgolven door een vulkaanuitbarsting).

(Interactie in ecosystemen)

  • over samenwerking tussen soortgenoten met betrekking tot voedsel en voortplanting (te denken valt aan roofdieren die samenwerken om hun prooi te vangen en het beschermen van nakomelingen).
  • over voedselrelaties die bestaan tussen soorten in een ecosysteem.

Fase 3 (onderbouw voortgezet onderwijs)

Inleiding

In de onderbouw van het vo ontdekken leerlingen welke landschappen er wereldwijd zijn en hoe deze zijn ontstaan. Daarnaast maken zij expliciet kennis met concepten over evolutie om aanpassingen aan een leefomgeving te kunnen verklaren.

Kennis en/of vaardigheden

Leerlingen leren:

(Landschappen)

  • over kenmerken van verschillende landschapstypen wereldwijd (te denken valt aan tropisch regenwoud en taiga).
  • over de vorming van landschappen en de invloed van de mens hierop.

(Evolutie)

  • over de rol van natuurlijke selectie bij de verandering van soorten.
  • over de verwantschap tussen soorten op basis van bouw en erfelijk materiaal.

(Interactie in ecosystemen)

  • over de rol van producenten, consumenten en reducenten in ecosystemen.
  • over concurrentie en samenwerking tussen soortgenoten met betrekking tot voedsel en voortplanting (te denken valt aan het afbakenen van het territorium en baltsgedrag).
  • over de afhankelijkheid van verschillende soorten van elkaar voor hun voedsel (te denken valt aan concurrentie om dezelfde prooi of de anemoonvis die veilig blijft in een anemoon).
  • over energiestromen in ecosystemen (te denken valt aan voedselrelaties en fotosynthese).

Onderdeel van Grote Opdracht(en)

Samenhangende bouwstenen

Op de hoogte blijven?

Meld je nu aan en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en het laatste nieuws rondom het landelijk curriculum.