Terug naar alle uitwerkingen van Mens & Natuur

Bouwsteen: MN04.3 - Schaal, verhouding en hoeveelheid

De denkwijze ‘schaal, verhouding en hoeveelheid’ geeft inzicht in de orde van grootte van verschijnselen en het gebruik van verhoudingen op verschillende schaalniveaus. De bouwsteen omvat het kunnen werken met grootheden en eenheden. Op verschillende schaalniveaus zijn verschillende eenheden meer of minder handig om te gebruiken. Veel belangrijke grootheden, zoals snelheid (afstand en tijd) en druk (kracht en contactoppervlak) zijn gebaseerd op verhoudingen die zowel op kwalitatieve als kwantitatieve manier te bepalen, beschrijven en te vergelijken zijn. Heel veel verschijnselen zijn veel te klein of te snel, of juist veel te groot of te traag om waar te kunnen nemen. Daarom zijn methodes nodig die rekening houden met het schaalniveau.

Fase 1 (onderbouw primair onderwijs)

Inleiding

In de onderbouw van het po gaan leerlingen spelenderwijs grootheden en eenheden, die ze in hun directe omgeving tegenkomen, gebruiken en vergelijken.

Kennis en/of vaardigheden

Leerlingen leren:

(meten)

  • grootheden en eenheden te gebruiken die in hun directe omgeving van toepassing zijn (te denken valt aan het opmeten van de zandbak in meter of de duur van een potje voetbal in minuten).
  • hoeveelheden te relateren aan bekende objecten uit hun directe omgeving.

(verhouding en verschillende schaalniveaus)

  • verhoudingen te relateren aan bekende objecten uit hun directe omgeving (te denken valt aan een sinaasappel die 3 keer groter is dan een mandarijn).

Fase 2 (bovenbouw primair onderwijs)

Inleiding

In de bovenbouw van het po ervaren leerlingen dat we allerlei soorten grootheden en eenheden gebruiken om onszelf uit te drukken en dat de eenheid moet passen bij het schaalniveau waarop je werkt.

Kennis en/of vaardigheden

Leerlingen leren:

(meten)

  • grootheden en daarbij verschillende eenheden te gebruiken die veelvuldig van toepassing zijn (te denken valt aan de afstand in kilometer en meter, of massa in kilogrammen en grammen).

(verhouding en verschillende schaalniveaus)

  • relaties te zien tussen eenheden op verschillende schaalniveaus.
  • informatie te halen uit de verhouding tussen verschillende grootheden (te denken valt aan het gebruiken van de verhouding tussen de afgelegde afstand en de benodigde tijd om iets te zeggen over de snelheid van verschillende vervoermiddelen).
  • de beschrijving van een evenredige relatie op verschillende schaalniveaus aan elkaar te relateren (te denken valt aan: het hart van een walvis is zo groot als een auto; één meter voor een mier is te vergelijken met de afstand van één kilometer voor een mens).
  • hoeveelheden van eenzelfde grootheid te vergelijken (te denken valt aan bepalen of 3 uur korter of langer is dan 250 minuten).
  • eenheden te kiezen die passen bij verschillende schaalniveaus.
  • beseffen dat er hele kleine en hele grote objecten en organismen bestaan (te denken valt aan huisstofmijt en planeten).
  • beseffen dat tijd in zeer kleine momenten of zeer grote perioden te beschrijven is.
  • beseffen dat verschijnselen die op één schaal waarneembaar zijn mogelijk niet op een andere schaal waarneembaar zijn (te denken valt aan cellen die op menselijke lengteschaal niet zichtbaar zijn en platentektoniek die op menselijke tijdschaal niet zichtbaar is).

Fase 3 (onderbouw voortgezet onderwijs)

Inleiding

In de onderbouw van het vo gaan leerlingen vakspecifieke grootheden en eenheden gebruiken. Zo doen leerlingen praktische ervaring op met kwantitatieve en kwalitatieve verbanden tussen grootheden.

Kennis en/of vaardigheden

Leerlingen leren:

(meten)

  • vakspecifieke grootheden en eenheden te gebruiken.

(verhouding en verschillende schaalniveaus)

  • eenheden te kiezen die passen bij verschillende schaalniveaus.
  • beseffen dat verschijnselen en fenomenen op verschillende schaalniveaus kunnen worden waargenomen, maar niet altijd op alle.
  • de waargenomen functie van natuurlijke en ontworpen systemen te relateren aan het schaalniveau waarop het wordt waargenomen.

Onderdeel van Grote Opdracht(en)

Samenhangende bouwstenen

Op de hoogte blijven?

Meld je nu aan en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en het laatste nieuws rondom het landelijk curriculum.