‘Leer het me, leg het me uit en geef me kennis zodat ik er zelf een mening over kan vormen’

“Dit is één van de reacties van mijn bovenbouw PO- leerlingen over het belang van Burgerschap. Het raakt mij, als leerkracht op Basisschool De Oostpoort in Delft, hoezeer leerlingen begaan zijn met de wereld en hoe belangrijk ze het vinden om te leren hun mening te vormen.

Ik heb veertien van mijn leerlingen laten reageren op de Grote Opdrachten van Burgerschap, die in het kader van de curriculumherziening zijn ontwikkeld. Daarbij ben ik mijn les begonnen om de grote opdrachten aan de leerlingen uit te leggen. Ik heb ze er vragen over laten stellen. Sommige opdrachten waren te abstract geformuleerd. Ik heb geprobeerd die om te buigen naar het taalniveau van mijn bovenbouw leerlingen. Vervolgens heb ik de opdrachten verwerkt op posters voor aan de muur.

De leerlingen kregen ieder vier stickers voor de opdrachten naar hun persoonlijke keuze. Ze moesten natuurlijk wel vertellen waarom ze die keuze hebben gemaakt. Daarover hebben we samen gediscussieerd. Hoewel, filosoferen is eigenlijk een beter woord voor het gesprek dat we toen met elkaar hadden.

Eén van de conclusies was dat de Grote Opdracht van Burgerschap over het Nemen van verantwoordelijkheid voor je leefomgeving (duurzaamheid) heel hoog scoort bij de leerlingen. Een leerling zei: We moeten goed omgaan met de wereld, dus goed op de hoogte zijn van duurzaamheid. We zijn zelf uniek, maar de wereld ook. Wij leven maar één keer, de wereld veel langer, dus laten we er het beste van maken`. Hoe mooi is dat? Nu hielp het dat we op de basisschool de Oostpoort onlangs een project over duurzaamheid hebben afgerond, maar dan nog raakt het me hoezeer kinderen begaan zijn met de wereld. Het valt me op dat ze bij bijna alle opdrachten zeiden: ‘Leer het me, leg het me uit en geef me kennis zodat ik me er een mening over kan vormen.’

De Grote Opdracht ‘Identiteiten zijn in ontwikkeling’ scoorde net zoals ‘duurzaamheid’ hoog. Eén van mijn leerlingen zei hierover: ‘Ik vind het belangrijk dat school mij de ruimte geeft om mezelf te kunnen zijn, en ja, ik ben misschien anders’. Echt prachtig. Leerlingen zijn heel gevoelig voor verschillen en dus voor identiteiten. Ook verschillen in niveaus mogen er zijn, vinden ze. Dat niet iedereen even ver is met bijvoorbeeld het omgaan met computers of smartboards, vinden ze prima. Ze schieten elkaar te hulp, ze schieten mij zelfs te hulp als ik bezig ben aan het smartboard en ik kan het even niet vinden. Het is voor een Jenaplanschool als de onze natuurlijk vanzelfsprekend dat leerlingen samenwerken. En ook hoe belangrijk het is kinderen te vragen wat ze willen leren. Wij, van onze kant, moeten hun heel goed kunnen uitleggen waarom bepaalde lesstof noodzakelijk is. En: laat het kinderen ervaren, neem ze mee naar buiten.

Ik heb dit met heel veel plezier gedaan en ben blij met de gesprekken die ik met mijn leerlingen heb gevoerd. Ik heb ook een tip: doe ook iets met technologie in het burgerschapsonderwijs, dat is een essentieel onderdeel van hun leven.”