’Digitale vaardigheden: Eerst de basis, dan de diepte in’

Prentenboeken om kleuters meer te leren over mediawijsheid. Leskaarten voor scholieren vanaf groep 4 om ze digitaal vaardig te maken. En een aparte leerkracht voor Computational thinking; het vak waarin leerlingen over robotica en programmeren leren. Volgens vakdocent Gym/ICT Leo van ’t Hof van basisschool Gerth van Wijk zijn dat belangrijke ingrediënten voor een doorlopende leerlijn voor digitale geletterdheid.

De Haagse Gerth van Wijkschool is een van de ontwikkelscholen die zich voor curriculum.nu met de leerlijn digitale geletterdheid bezighoudt. Drie docenten zijn vrijgemaakt om de leerlijn verder uit te werken en tussenproducten van het ontwikkelteam met collega’s te bespreken. Leo is één van hen. ‘We hebben via een vragenlijst de wensen van leraren geïnventariseerd en onderzocht hoe we de onderdelen in de lessen kunnen integreren. Ook hebben we bekeken welke kennis en vaardigheden rond digitale vaardigheden we nu al aanbieden en wat er nog mist.’

Basisvaardigheden

Digitale geletterdheid kan volgens Leo niet zonder het aanleren van vaardigheden. ‘Daarom leren we nu eerst de basisvaardigheden aan: hoe zet je een computer aan, hoe het geluid? En hoe werkt een toetsenbord? Die basis is er bij veel leerlingen nog niet en die is wel nodig om verder te komen. Digitale vaardigheden krijgen waarschijnlijk een plaats bij de herziening van kerndoelen. De school heeft daarom kortgeleden een aantal Chromebooks aangeschaft en we werken al met bijbehorende software.’

De school is gestart met pilots in groep 5, waar naast het aanleren van basisvaardigheden ook leskaarten worden ontwikkeld voor het gebruik van het Officepakket. ‘Deze leskaarten willen we later ook in andere klassen gebruiken: daarmee leren we de leerlingen hoe ze met programma’s als Word, PowerPoint en Excel kunnen werken. Collega’s kunnen vaardigheden die leerlingen daarmee hebben geleerd bij taal- en rekenlessen of de zaakvakken als aardrijkskunde en geschiedenis gebruiken.’

Prentenboek

‘We geven dit onderdeel nu bij wijze van proef in groep 5, maar kunnen deze lessen ook in andere groepen starten. We denken voor dit onderdeel vooral aan groep 4 en hoger. Voor de jongste groepen 1 tot en met 3 willen we leerlingen vooral leren hoe ze een computer of tablet moeten opstarten en hoe ze het geluid moeten aanzetten. Ook kunnen we ze muisvaardigheden bijbrengen. Daarnaast krijgen deze groepen binnenkort ook al les in mediawijsheid. Daarvoor willen we vooral prentenboeken gebruiken. Zo is er een mooi boekje over social media: Bruno heeft wel 100 vrienden. Dat legt goed het verschil tussen echte vrienden en vrienden op social media uit.’

Curriculum.nu

Bij curriculum.nu geven de leraren van de ontwikkelscholen feedback op de visie grote opdrachten en bijbehorende bouwstenen van het ontwikkelteam. ‘De visie hebben we destijds op school ook met ouders en leerlingen besproken’, vertelt Leo verder. ‘En ook de grote opdrachten heb ik in een soort kindertaal samengevat, zo van: dit ga je leren en hier gaat het om. Maar het wordt nog een hele uitdaging hoe we straks de bouwstenen met ouders en leerlingen gaan bespreken. Gelukkig hebben we nog even de tijd: de feedbacktijd op dat onderdeel ligt tussen 7 mei en 11 augustus.’

Doorlopende leerlijn

De pilots waar basisschool Gerth van Wijk aan werkt, moeten uiteindelijk leiden tot een goede omschrijving van de doorlopende leerlijn die de school aanbiedt. Het ontwikkelteam legt daarvoor de basis en beschrijft met welke digitale basisvaardigheden de groep 8-leerlingen straks de school verlaten. En welke informatievaardigheden ze goed moeten beheersen, voordat ze naar het voortgezet onderwijs gaan.

Leo: ‘Mediawijsheid wordt bij ons geen apart vak, maar integreren we in onze methode voor sociaal-emotionele ontwikkeling. Er komt binnenkort een nieuwe module beschikbaar waar mediawijsheid inzit. Daarnaast hebben we al geëxperimenteerd met computational thinking, waar robotisering en programmering onder valt. Volgens ons is dit onderdeel zo complex, dat je het in een techniekvak of bij een ICT-vakleerkracht moet onderbrengen. Dat zou wat ons betreft een punt van aandacht voor de overheid zijn als digitale geletterdheid straks onderdeel van de herziene kerndoelen moet worden.’