Brief aan de Tweede Kamer: denk- en werkwijzen vs. didactiek

Geachte dames en heren,

Wij, het ontwikkelteam Rekenen & Wiskunde van curriculum.nu, hebben een aantal van u gesproken tijdens een van onze ontwikkelsessies. U liet ons toen weten ook door ons van informatie te willen worden voorzien om zo een evenwichtig beeld te kunnen vormen over kwesties die spelen in het publieke debat naar aanleiding van onze voorstellen. Van die uitnodiging maken we graag gebruik.

De publicatie van onze conceptvoorstellen Rekenen & Wiskunde op 7 mei jl. levert weer aardig wat discussie op social media op, in de vorm van zowel positieve als negatieve reacties. Als ontwikkelteam Rekenen & Wiskunde willen we daar graag ook wat over zeggen.

Op basis van de feedback die we eerder kregen zowel van leraren, wetenschappers als vakvereniging hebben we twee niveaus van inhouden uitgewerkt, (1) de lokale/ gedetailleerde/ specifieke, die goed passen in de traditionele vakdomeinen, en (2) de domeinoverstijgende denk- en werkwijzen (die we eerder vaardigheden noemden). Het gaat bij de domeinoverstijgende denk- en werkwijzen dus niet om didactiek, maar om inhouden, ofwel om hogere orde leerdoelen. We sluiten daarmee aan bij internationale ontwikkelingen. In bijvoorbeeld de Verenigde Staten (Common Core State Standards), Vlaanderen (basisonderwijs), Finland, Alberta, Australië, Engeland, Schotland en Noord-Ierland zijn denk- en werkwijzen opgenomen in het curriculum. Ook in de OECD, PISA en TIMMS onderzoeken zien we bevestiging van deze keuze, want ook daarin worden denk- en werkwijzen gemeten.

De vraag is of we met denk- en werkwijzen werken aan didactiek. Nee, denk- en werkwijzen zijn geen didactiek, maar maken onderdeel uit van ‘wat’ leerlingen moeten leren. Wij doen geen uitspraken over ‘hoe’ leraren en scholen die denk- en werkwijzen vorm kunnen geven. Dat  laten we aan hen over. We vinden wel dat denk- en werkwijzen het leergebied aantrekkelijker en uitdagender maken voor leerlingen en daarmee hun motivatie kan verbeteren. En uitdaging kan bieden voor de sterke rekenaars in het primair onderwijs, waarvan de TIMSS-scores nu al een aantal jaren teruglopen (Inspectie van het Onderwijs, 2017). Aan de motivatie van leerlingen voor rekenen & wiskunde schort zeker in het voortgezet onderwijs het een en ander (Inspectie van het Onderwijs, 2017). En natuurlijk blijft kennisoverdracht, net als nu, een prioriteit. Zonder vakkennis leggen leerlingen geen verbanden. Zonder vakkennis kunnen zij geen problemen oplossen. Zonder vakkennis zijn leerlingen niet in staat om de wereld te begrijpen. Dat is waar onderwijs om draait.

We hebben in onze concepten geen leerstijlen, pedagogische visies of leermethoden beschreven, laat staan dat we dat willen voorschrijven. We sluiten daarmee in onze uitwerking aan bij de motie van de Heer Bruins c.s. We hebben het ‘wat’ zo beschreven dat er onafhankelijk van de didactische visie die een leraar of een school heeft mee gewerkt kan worden. Ons team bestaat uit een gemêleerd gezelschap van leraren die ieder vanuit hun eigen visie in de praktijk lesgeven. Voor de een zit die visie bijvoorbeeld wat dichter bij traditioneel reken- en wiskundeonderwijs en de ander heeft meer affiniteit met realistisch reken- en wiskundeonderwijs. Doordat wij verschillende visies op reken- en wiskundeonderwijs hebben, houden we elkaar scherp bij het beschrijven van het ‘wat’. Wel hebben we onze voorstellen soms geïllustreerd met voorbeelden, om  toe te lichten wat we bedoelen met onze soms wat abstracte beschrijvingen. Dit zijn slechts voorbeelden, geen voorgeschreven didactiek.

We roepen iedereen van harte op om feedback te geven op onze conceptvoorstellen via deze pagina. Laat het ons ook weten als we onbedoeld in ons enthousiasme toch iets van didactiek hebben opgenomen. Die reacties nemen we mee om tot definitieve voorstellen te komen die we na de zomer aanbieden aan de minister.

We hopen met dit schrijven onjuistheden die in het publieke debat naar voren zijn gekomen recht te hebben gezet. Uiteraard zijn we graag bereid meer toelichting te geven.

Het ontwikkelteam Rekenen & Wiskunde

Sabine Brugman

Roemer Cooiman

Esther van Dooren

Marco ten Hoff

Lia Jaspers

Marianne Lambriex-v.d.Heijden

Dorthy van der Male

Maarten Müller

Marieke Ravenhorst

Lotte Schouten-de Beijer

Lisette Steenbakkers

Marco Stoppelenburg

Monique van Tiel